Radość tańca. Nowa „Coppélia” w Teatrze Wielkim w Łodzi

W minioną sobotę, 17 października 2026 roku, po dwudziestu sześciu latach nieobecności, na scenę Teatru Wielkiego w Łodzi powróciła Coppélia Léo Delibesa w choreografii Juliena Guérina. To już czwarta inscenizacja baletu Coppélia w Teatrze Wielkim w Łodzi. Poprzednie miały swoje premiery w 1962, 1983 i 2000 roku, a choreografie do nich opracowywali kolejno Feliks Parnell, Teresa Kujawa oraz Laura i Ivan Alonso. Najnowsza inscenizacja dowodzi, że klasyczny balet komediowy wciąż potrafi cieszyć oko publiczności świeżością formy.

Fot. J. Miklaszewska

Co ciekawego pojawiło się w tej realizacji Coppélii? Francuski choreograf Julien Guérin porzucił tradycyjne, sielskie realia galicyjskiego miasteczka na rzecz pulsującego życiem XIX-wiecznego Paryża. Akcja spektaklu została osadzona w klimatycznej scenerii Montmartre’u i wokół bohemy rodem z Moulin Rouge. Doświadczenie zawodowe Guérina – absolwenta Konserwatorium Paryskiego (CNSMD) oraz wieloletniego tancerza renomowanych zespołów, takich jak English National Ballet, Opéra National de Bordeaux czy prestiżowy Les Ballets de Monte-Carlo – ujawniło się niemal w każdym fragmencie choreografii. Mistrzowsko pogodził rygor techniki klasycznej z narracyjną swobodą tańca współczesnego. W jego Coppélii układ ruchu na pointach zyskał żywiołowość, a precyzyjnie skonstruowane sceny zespołowe idealnie wsparły dramaturgię opowieści. Widoczna była niezwykła dbałość Guérina o detal, czego doskonałym przykładem są piękne tableau vivant. Choreograf w zapowiedziach podkreślał, że zależało mu na wyciągnięciu z tancerzy naturalnej aktorskiej swobody, co w konsekwencji przełożyło się na plastyczny, żywy rysunek postaci – zwłaszcza w pantomimicznych i charakterystycznych scenach w pracowni Coppeliusa. Najwyraźniej jego podejście do tworzywa tańca i pracy zespołowej dało tancerzom łódzkiego teatru nową energię i sceniczną świeżość. 

Mocnym elementem inscenizacji była jej koncepcja wizualna. Roland Fontaine, doświadczony francuski scenograf słynie z kreowania głębokich iluzji przestrzennych w teatrze operowym i baletowym. Zredukowana architektura miejska sprawiła, że tancerze poruszali się w przestrzeni przypominającej gigantyczny, żywy domek dla lalek. Ta forma stylistyczna nieco mnie rozczarowała, kwestia gustu, ale była idealnie zaprojektowana na potrzeby wykonywanej choreografii, cechowała się logicznym planem, prostotą i dobrym smakiem. Ciekawym rozwiązaniem było wykorzystanie mapy z oznaczonymi miejscowościami jako horyzontu. Przy zmianie dnia na wieczór i noc stawała się niebem rozświetlonym mnóstwem gwiazd. Było to rozwiązanie bardzo atrakcyjne, które niemal natychmiast budowało nastrój intymności i tajemnicy. 

Natomiast Charles de Vilmorin, odpowiedzialny za kostiumy, był według mnie prawdziwym objawieniem tej inscenizacji wśród realizatorów. Ten młody francuski projektant mody – absolwent École de la Chambre Syndicale de la Couture Parisienne, finalista LVMH Prize 2021 oraz były dyrektor kreatywny paryskiego domu mody Rochas – wniósł na łódzką scenę bezkompromisową estetykę haute couture. Autorski styl Charlesa de Vilmorina opiera się na ręcznie malowanych tkaninach, które stały się jego znakiem rozpoznawczym w świecie mody. Projektant słynie z tego, że traktuje materiał jak żywe płótno – osobiście nadaje tkaninom unikalne, malarskie wzory, wykorzystując wyraziste barwy, surrealistyczne motywy i ekspresyjne pociągnięcia pędzla. Przeniesienie tej autorskiej myśli twórczej, idei i doświadczenia w pracy z tkaniną na łódzką scenę w spektaklu Coppélia sprawiło, że kostiumy lalek i postaci zyskały ten niezwykły, trochę baśniowy, ale przede wszystkim plastyczny charakter, który idealnie korespondował z klimatem XIX-wiecznego Paryża. Te kostiumy były zwyczajnie piękne, równie dobrze mogłyby pojawić się na wybiegu pokazu mody.

Warto podkreślić fundamentalną zmianę jakościową w warstwie audialnej. Podczas gdy dwie poprzednie łódzkie realizacje Coppélii (w tym ta z 2000 roku w choreografii Laury i Ivana Alonso) posiłkowały się nagraniami odtwarzanymi z taśmy, tegoroczna premiera przywróciła dziełu Delibesa jego pełnoprawną, żywą orkiestrową duszę. Kierownictwo muzyczne objął argentyński maestro Luis Gorelik – dyrygent o międzynarodowej renomie, laureat prestiżowej Konex Award i pedagog wyższych uczelni muzycznych. Doświadczenie symfoniczne i operowe Gorelika nadało partyturze Delibesa niespotykaną lekkość, sprężystość oraz rytmiczną naprzemienność drapieżności i liryki. Pod jego batutą orkiestra Teatru Wielkiego w Łodzi zagrała sprawnie łącząc tradycyjne motywy ludowe (polski mazur i węgierski czardasz) z nowoczesnym tempem scenicznym. Słuchało się naprawdę doskonale.

W warstwie wykonawczej premierowy wieczór należał do Riho Okuno, która w partii Swanildy zaprezentowała świetne połączenie techniki klasycznej tańca z urzekającą vis comica. Wniosła na scenę mnóstwo dziewczęcego uroku – pod względem wyrazowym tańczona przez nią postać była po prostu autentyczna. Z dużą przyjemnością przyglądałam się doskonale wykonywanym pokazom solowym i duetom. Partnerujący artystce Joshua Legge jako Franz urzekł dużą swobodą, świetnie odnajdując się w roli. Odnosiłam wrażenie, że był w pełni na „swoim” miejscu. W trzecim akcie zachwycił publiczność spektakularnymi pokazami, które niewątpliwie wymagały sporej kondycji, umiejętności i doświadczenia tanecznego. Z kolei Nazar Botsiy w roli Doktora Coppeliusa zbudował postać niejednoznaczną – mrocznego, a zarazem tragikomicznego demiurga, obsesyjnie pragnącego tchnąć życie w mechaniczną postać tytułowej Coppélii (Gabriela Ignaszak). Ten bardzo doświadczony tancerz zawsze doskonale sobie radzi z różnego typu zadaniami aktorskimi, buduje bardzo wyraziste charaktery i jest niezawodny w obsadzanych partiach. Nic dziwnego, że został nagrodzony przez publiczność głośnymi oklaskami. Świetnie zaprezentował się również Chase Vining. Miał pierwszorzędne, chociaż krótkie solo i naprawdę piękne podnoszenia w duetach, szczególnie w trzecim akcie. To świetny tancerz. Myślę też, że bardzo dobrze wystąpił Oleksii Balitskyi – dużo potrafi, taniec go nie męczy i chętnie obejrzałabym go jeszcze w jakimś spektaklu.

Z godną podziwu precyzją i scenicznym wdziękiem w rolach lalek zaprezentowały się: Kata Ban i Isotta Sellari (Lalki Bliźniacze), Angela Albonetti (Nakręcana Lalka – brawo!), Sakurako Onodera (Szmaciana Lalka) oraz Ilona Nesterenko (Lalka Meduza). Trochę słabiej - Dawid Kucharski (Ołowiany Żołnierzyk). Z lekkością i techniczną swobodą zatańczyła również Karolina Legge. Znakomicie zaprezentował się Dominik Senator, który ponadto - jak zwykle - wykazał się niezawodnym wyczuciem w partnerowaniu. Ogólnie rzecz biorąc, cały zespół baletowy wypadł bardzo dobrze – i choć nie uniknięto drobnych potknięć, nierówności czy spóźnień, z łatwością można je wybaczyć. Tancerze mieli do wykonania gęsto skomponowaną choreografię, a ze sceny nareszcie emanowała szczera radość tańca.

Polecam uwadze.

Fot. J. Miklaszewska

Fot. J. Miklaszewska

Fot. J. Miklaszewska

Fot. J. Miklaszewska

***

Coppélia
- Léo Delibes

Teatr Wielki w Łodzi
Premiera, 17.10.2026



Realizatorzy:

Choreografia: Julien Guérin
Kierownictwo muzyczne: Luis Gorelik
Dekoracje: Roland Fontaine
Kostiumy: Charles de Vilmorin
Światła: Tomasz Śliskowski
Asystentki choreografa: Beata Brożek-Grabarczyk, Anna Krzyśków
Asystent dyrygenta: Nikodem Świder
Inspicjenci: Mariusz Caban, Karolina Filus


Obsada:

Swanilda: Riho Okuno

Franz: Joshua Legge

Dr Coppelius: Nazar Botsiy

Burmistrz: Dominik Senator

Lalka Coppelia: Gabriela Ignaszak

Przyjaciółki: Eva Clemente Chatal, Maria Góralczyk, Ekaterina Kitaeva-Muśko, Claudie Lacquemanne, Karolina Legge, Monika Maciejewska-Potockas

Przyjaciele: Oleksii Balitskyi, Samuel Ruiz Cerezo, Nathan Claridge, Samuele Sciotto, Giuseppe Stancanelli, Chase Vining

Paryżanie: Angela Albonetti, Pablo Armenteros, Anton Arzannikov, Agoston Barany, Kata Ban, Nicole Garcia Parry, Dawid Kucharski, Kinga Łapińska, Piotr Promiński, Julia Safin, Isotta Sellari, Sonya Shteyn, Emil Tamborski, Gabriela Verkovska

Ołowiany Żołnierzyk: Dawid Kucharski

Lalki Bliźniacze: Kata Ban, Isotta Sellari

Nakręcana Lalka: Angela Albonetti

Szmaciana Lalka: Sakurako Onodera

Lalka Meduza: Ilona Nesterenko

4 Manekiny: Izabella Grzybek, Lena Oczko, Julia Safin, Ezgi Toydemir

Tancerka uliczna: Laura Ryngajłło

Gryzetka: Ezgi Toydemir

Dziewczyna z zapałkami: Lena Oczko


Dyrygent: Luis Gorelik
Orkiestra Teatru Wielkiego w Łodzi

O granicach społecznego formatowania

 

Prapremiera spektaklu Teraz, zaraz, naraz w reżyserii i choreografii Dominiki Knapik, która odbyła się 9 października 2026 roku na Małej Scenie Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi, jest  dość intrygującym głosem w dyskusji nad współczesnym pojmowaniem neuroróżnorodności. Reżyserka podeszła do ADHD jako do zjawiska funkcjonującego obecnie na styku realnej diagnozy medycznej, modnego hasła kulturowego oraz powszechnej podejrzliwości społecznej. Pomijając dydaktyzm i publicystykę wspólnie z Patrycją Kowańską nadały przedstawieniu formę tragikomicznej dystopii. Zbudowały na scenie – jak same to określiły w zapowiedziach opublikowanych przez teatr – fantazję o społeczeństwie podporządkowanym jednemu rytmowi, jednemu modelowi uwagi i jednej mierze normalności.

Fot. HAWA

Pod względem dramaturgicznym i formalnym spektakl opiera się na wyrazistych środkach groteski oraz tragikomedii, łącząc poważną problematykę społeczną z lekkimi, sarkastycznymi akcentami. Istotną rolę odgrywa kinetyczny charakter widowiska, w którym choreografia i oprawa dźwiękowa precyzyjnie operują natężeniem bodźców. Sceniczny ruch rozpoczyna się od wstępnego, harmonijnego strojenia, by poprzez narastające przebodźcowanie doprowadzić narrację do punktu kulminacyjnego w postaci chaotycznej kakofonii. Ale przecież przed pulsującym światłem można się obronić zamykając oczy, co zresztą w pewnym momencie uczyniłam. Wreszcie dynamika spektaklu domyka się powrotem do spójnego, harmonijnego rytmu. Warstwę wizualną poszerzają projekcje wideo autorstwa Patrycji Kowańskiej (z gościnnym udziałem Moniki Myślińskiej, Adama Piekutowskiego, Igora Rembisza oraz samych twórczyń), które wzmacniają wrażenie osaczenia bohatera. Oprawę uzupełnia muzyka Szymona Lechowicza, kostiumy Klaudii Hegab oraz specyficzna gra świateł zaprojektowana według konceptu Wolfganga Machera.

W warstwie treściowej inscenizacja skupia się na napięciach rodzących się z presji nieustannego samodoskonalenia, pośpiechu oraz mechanizmów autodiagnozy. Osią dramaturgiczną staje się rozpiętość między – określanymi przez realizatorki – „ulgą a wstydem”, prowokująca do pytań o moment, w którym psychologiczne wsparcie przekształca się w program naprawczy a społeczna troska zbliża się do dyscyplinującej kontroli a momentami - tresury.

O sile wyrazu łódzkiego przedstawienia decyduje starannie dobrana, trzyosobowa obsada, która z wielką dyscypliną realizuje skomplikowane zadania ruchowo-psychologiczne. Szczególną uwagę przyciąga kreacja Natalii Klepackiej, która zbudowała swoją postać niezwykle perfekcyjnie wykonując - dopracowaną w każdym detalu - choreografię oraz skupiając na sobie wzrok ciekawą charakteryzacją. Absolwentka łódzkiej filmówki dała się już poznać publiczności jako aktorka o wyjątkowej wrażliwości i dojrzałości warsztatowej – w pamięci widowni zapisała się m.in. rolą Dory w Seksualnych neurozach naszych rodziców w reżyserii Waldemara Zawodzińskiego (określaną przez krytyków jako poruszający portret zagubienia i dziecięcej wrażliwości), tytułową kreacją w spektaklu Kto zabił Kaspara Hausera w reżyserii Radka Stępnia czy występami w Mizantropie oraz Arkadius is dead. W Teraz, zaraz, naraz Klepacka po raz kolejny potwierdza swój sceniczny magnetyzm, z wielką dynamiką oddając wewnętrzne pęknięcia bohaterki poszukującej własnego głosu pod opresją społecznych oczekiwań. Partneruje jej Iwona Karlicka – niejednokrotnie nagradzana aktorka Teatru Jaracza, która z właściwym sobie dobrym warsztatem balansuje na granicy groteski i głębokiego dramatu, tworząc postać pełnokrwistą, wzbudzająca u widzów różne uczucia – a także Marcin Włodarski, który nieźle odegrał motyw osaczenia przez zmechanizowany system nauki i kontroli.

Produkcja zrealizowana w ramach regionalnego projektu „Wspólna scena” pozostawia widza z poczuciem twórczego niedosytu. Teraz, zaraz, naraz okazuje się spektaklem fabularnie ascetycznym, przesuwającym ciężar akcji z tradycyjnego dramatu wprost w sferę psychiki i wewnętrznych przeżyć bohaterki. To przedstawienie, które rozgrywa się przede wszystkim w głowach postaci i odbiorców – historia terapii Alex - nie daje jednoznacznych odpowiedzi ani nawet wskazówek. O skuteczności i etyce różnych programów „naprawczych” można jedynie domniemywać, zwłaszcza gdy w finale bohaterka sama płynnie wchodzi w rolę przedstawicielki opresyjnego systemu. Główną słabością inscenizacji pozostaje fakt, że strukturalnie bliżej jej do kameralnego performansu niż w pełni rozwiniętego, o rozbudowanej fabule spektaklu. Choć ruch sceniczny i choreografia bywają zaskakujące, na przestrzeni całego wieczoru sprawiają wrażenie raczej przeciętnych – być może to kwestia ogrania. Wyjątkiem i bezsprzecznie najmocniejszym punktem widowiska jest przejmująca scena, w której zamknięta w swoim pokoju Alex przeżywa jakąś wewnętrzną metamorfozę i doświadcza bycia robakiem – to właśnie w tym momencie teatr psychologiczny zespala się z plastycznym obrazem, tworząc najpełniejszą metaforę obcości, zapętlenia i przebodźcowania. 

Na koniec zostajemy z pytaniem, czy w spektaklu Knapik i Kowańskiej mamy do czynienia z ilustracją bezwzględnej tresury, czy raczej subtelniejszej, opartej na dobrych intencjach presji dwojako rozumianego wsparcia? To temat do dalszej dyskusji, o wywołanie której realizatorom być może chodziło. Ale tak czy inaczej spektakl obejrzeć warto głównie dla Klepackiej.

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

***

Teraz, naraz, zaraz


Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi
Prapremiera, 9 października 2026, Mała Scena

Realizatorzy

Scenariusz, dramaturgia, video : Patrycja Kowańska
Reżyseria, choreografia : Dominika Knapik
Muzyka i udźwiękowienie : Szymon Lechowicz
Kostiumy : Klaudia Hegab
Koncept reżyserii światła : Wolfgang Macher
Inspicjentka : Katarzyna Brudek


Obsada:

Alex - Natalia Klepacka
Dr Mildred - Iwona Karlicka
Dr Brodsky - Marcin Włodarski

Haydnowskie oratorium na scenie Filharmonii Łódzkiej

25 września 2026 roku w Sali Koncertowej Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina odbył się wieczór oratoryjny poświęcony jednemu z najwybitniejszych dzieł wokalno-instrumentalnych w historii muzyki – Stworzeniu świata (Die Schöpfung, Hob. XXI:2) Josepha Haydna. Słowo wstępne wygłosił i prowadzenie koncertu objął Marcin Majchrowski z Polskiego Radia.

Fot. Dariusz Kulesza – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Pomysł skomponowania tego monumentalnego utworu zrodził się podczas podróży kompozytora do Londynu. Zainspirował go tam potężny dorobek Jerzego Fryderyka Händla, z którego twórczością Haydn zetknął się wprawdzie już wcześniej w Wiedniu, lecz dopiero w Anglii doświadczył jej w pełnej skali. W latach 1791–1792 austriacki mistrz wziął udział w koncertach festiwalowych w Westminster Abbey ku czci Händla. Usłyszał tam m.in. Mesjasza oraz Izraela w Egipcie w wykonaniu potężnego, blisko tysiącosobowego aparatu wykonawczego. Będąc pod ich wrażeniem stworzył trzyczęściowe oratorium oparte na starotestamentowej Księdze Rodzaju, Księdze Psalmów oraz Raju utraconym Johna Miltona. Dzieło to połączyło barokowy przepych z klasyczną przejrzystością i wczesnoromantyczną wrażliwością orkiestrową. Pierwsze dwie części ukazują sześć dni stworzenia świata, natomiast część trzecia stanowi dziękczynny hymn pierwszych ludzi w rajskim ogrodzie.

Aparat wykonawczy zgromadzony tego wieczoru na łódzkiej scenie poprowadził Artur Koza – kierownik artystyczny Chóru Filharmonii Łódzkiej, dyrygent ceniony za rygorystyczne podejście do intonacji, dynamiki i selektywności brzmienia zespołów wokalnych. Do partii solowych zaangażowano czeską sopranistkę Karolínę Levkovą, występującą m.in. w Teatrze Narodowym w Pradze śpiewaczkę charakteryzującą się krystaliczną emisją i jasnym timbrem, brytyjskiego tenora Petera Kirka będącego specjalistą od muzyki dawnej z bogatym dorobkiem na scenach europejskich i wyróżniającego się nienaganną dykcją, a także ciepłą barwą oraz polskiego basa Michała Rudzińskiego, laureata międzynarodowych konkursów, dysponującego osadzonym, szlachetnym głosem o szerokim wolumenie.

Interpretacja w wykonaniu muzyków Filharmonii Łódzkiej i solistów opierała się na trzech kluczowych elementach dzieła. Pierwszym z nich było mistrzowskie oddanie orkiestrowego malarstwa dźwiękowego. Słynny wstęp Przedstawienie Chaosu (Vorstellung des Chaos), w którym Haydn operował antycypującymi romantyzm dysonansami i zawieszonymi pauzami, został przez Orkiestrę Symfoniczną Filharmonii Łódzkiej zagrany z dużym wyczuciem. Muzycy idealnie oddali stan nicości przed stworzeniem świata. Nie będę ukrywać, że akurat ten fragment dzieła nie należy do moich ulubionych, ponieważ powoduje we mnie poczucie emocjonalnego dyskomfortu, ale już przejście z mrocznego c-moll do rozświetlonego C-dur na słowie „Licht” pozostawia efekt gęsiej skórki. Doskonale też wybrzmiały głosy zwierząt – ryczący lew, śpiew ptaków, tętent biegnących jeleni. Był to majstersztyk wykonawczy, który rzeczywiście wywoływał metafizyczne poczucie wznoszenia dosłownie z chaosu ku światłości i sile.

Drugim elementem była precyzja i dramatyzm partii chóralnych. Chór w Stworzeniu świata pełni funkcję nawiązującą do greckiej tragedii oraz händlowskiego monumentu – jest głosem ludzkości i wszechświata oddającego cześć Stwórcy. Chór Filharmonii Łódzkiej został doskonale przygotowany przez Artura Kozę do wykonania tego zadania i wykazał się doskonałą umiejętnością budowania stopniowych kulminacji dynamicznych.

Trzecim istotnym elementem była podwójna rola solistów. Haydn zastosował zabieg powierzenia trójce śpiewaków ról podwójnych: w części I i II występują oni jako Archaniołowie (Gabriel, Uriel, Rafał), natomiast w części III sopran i bas wcielają się w Ewę i Adama (tenor pozostaje narratorem). Wykonanie w Filharmonii Łódzkiej podkreśliło ewolucję emocjonalną – od hieratycznego, transcendentnego tonu boskich posłańców w pierwszych dwóch częściach po intymny, liryczny i organiczny wymiar relacji pierwszych ludzi w raju. Bas Michała Rudzińskiego budował stabilny, ziemski fundament dla opisów materii i rajskiego dialogu. Tenor Petera Kirka, symbolizujący światło i intelekt, stanowił idealne ogniwo łączące i narracyjne, choć momentami wydawał mi się zbyt subtelny – chwilami nikł przytłoczony przez gęstą fakturę orkiestry w pierwszej części dzieła. Sopran Karolíny Levkowej natomiast wnosił eteryczny blask i koloraturową lekkość. W zespołowych tercetach śpiewacy osiągnęli pełną synergię brzmieniową: szlachetny rezonans basu, jasna średnica tenora oraz promienny sopran stworzyły idealnie zbalansowaną i przejrzystą przestrzeń akustyczną. Jednak najbardziej spodobał mi się tego wieczoru Michał Rudziński, którego partia wokalna odpowiadała za opisy stwarzania elementów materialnych (skały, morza, zwierzęta). W tercetach solowych jego głos nadawał całości stabilność i głębię, a w duetach z Ewą w III części ujawnił przyjemnie ciepłą, kantylenową szlachetność. Wspólnie z Karolíną Levkovą stworzyli naprawdę wspaniały duet.

Podsumowując - był to bardzo udany, dobrze wyważony koncert, który pozostawił słuchaczy z poczuciem obcowania z klasyką najwyżej próby. Artur Koza sprawnie połączył dynamiczny aparat orkiestrowy i chóralny z subtelnością partii solowych. Dał przy tym zespołowi przestrzeń do stworzenia interpretacji pozwalającej słuchaczom niemal zmysłowo odczuć skalę i bogactwo opowiadanego aktu stworzenia. 

Fot. Dariusz Kulesza – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Dariusz Kulesza – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Dariusz Kulesza – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Dariusz Kulesza – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

***

Koncert oratoryjny: Stworzenie świata 
Filharmonia Łódzka
25 września 2026

Wykonawcy:

• Karolina Levková – sopran
• Peter Kirk – tenor 
• Michał Rudziński – bas
• Artur Koza – dyrygent
• Chór FŁ (przygotowanie: Artur Koza)
• Orkiestra Symfoniczna FŁ

Program:

• Joseph Haydn - Stworzenie świata [100']

Prowadzenie koncertu: Marcin Majchrowski 

 

 

 

Przeciwko przezroczystości. O spektaklu „Niech żyje życie. Rapsodia”

 

Najnowsza premiera na Małej Scenie Teatru Nowego im. Kazimierza Dejmka w Łodzi dotyka tematu rzadko obecnego w polskim teatrze w sposób tak bezpośredni, a przy tym wyzbyty z taniego sentymentalizmu. Spektakl Niech żyje życie. Rapsodia w reżyserii Tadeusza Kabicza, powstały na podstawie tekstu Przemysława Pilarskiego, przywraca przestrzeń dla dojrzałej miłości, pożądania oraz emocjonalnej bliskości. Punktem wyjścia dla przedstawienia stały się autentyczne materiały z warsztatów dla seniorów „Miłość nie rdzewieje” oraz literatura seksuologiczna i psychoterapeutyczna. Twórcy przełożyli te źródła na kameralny, wielogłosowy esej sceniczny, skutecznie przełamujący społeczną niewidzialność starszego wieku.

Fot. HAWA

Struktura dramatyczna spektaklu ma charakter rapsodyczny – to precyzyjny montaż osobistych wyznań, monologów i scen zbiorowych. Przemysław Pilarski z wyczuciem balansuje między tonem tragikomicznym a gorzką refleksją obyczajową. Zamiast tradycyjnej, linearnej fabuły widz otrzymuje mozaikę mikronarracji, w których pragnienie afektu i zmysłowości ściera się z lękiem przed śmiesznością, odrzuceniem czy samotnością. Istotnym walorem tekstu jest brak dydaktyzmu i ucieczka od hagiografii starszego wieku – postaci mówią językiem pełnym pęknięć, autoironii i czarnego humoru, co nadaje wypowiedziom autentyzm i chroni całość przed patosem.

Oprawa wizualna Mateusza Karolczuka konsekwentnie buduje przestrzeń intymności. Scenograf rezygnuje z dosłownej aranżacji wnętrz na rzecz umownej, wielofunkcyjnej płaszczyzny nasyconej dyskretnymi rekwizytami-symbolami, tworzącymi rodzaj scenicznego rekwizytorium pamięci. Charakterystyczny dla Małej Sceny skrócony dystans między widownią a aktorami sprawia, że każdy ruch czy zmiana ustawienia przedmiotu zyskują rangę prywatnego wyznania. Podobnie rzecz ma się z muzyką, która balansuje między „radiowym” hitem a intymnością, stanowiąc dopełnienie przeszłości bohaterów. Reżyseria światła Artura Wytrykusa operuje natomiast ciepłą, skupioną plamą, która precyzyjnie wycina postaci z mroku, budując malarskie światłocienie i eksponując mimikę oraz gesty wykonawców.

Ruch sceniczny, zaprojektowany w ścisłej harmonii z biologiczną prawdą bohaterów, cechuje wysoka kultura inscenizacyjna. Tadeusz Kabicz rezygnuje ze sztucznej ekspresji na rzecz mikrogestów: wahania dłoni przed dotykiem, subtelnego napięcia mięśni czy stopniowego przełamywania dystansu fizycznego. Cielesność osób dojrzałych jest tu traktowana z pełnym szacunkiem – nie stanowi przedmiotu karykatury ani żartu, lecz staje się naturalnym nośnikiem życiowego doświadczenia, pamięci i wciąż żywej potrzeby czułości. Budowanie tak subtelnej relacji wymaga od wykonawców najwyższej próby aktorstwa psychologicznego i ogromnego wyczucia materii scenicznej.

Siłą łódzkiego przedstawienia jest wyrównana, a przy tym znakomita zespołowa gra aktorów. Barbara Dembińska i Jolanta Jackowska tworzą kreacje nasycone niuansami, sprawnie łącząc sceniczną stanowczość z poruszającą wrażliwością. Sławomir Sulej oraz Gracjan Kielar przełamują powielane w popkulturze schematy męskości w starszym wieku, pokazując pęknięcia w wizerunku mężczyzn wycofanych czy samowystarczalnych. Maciej Bisiorek natomiast precyzyjnie spaja poszczególne sekwencje, dbając o rytm wypowiedzi i płynność scenicznych przejść, prowokując przy tym publiczność do ekspresji i zajęcia własnego stanowiska. Cały zespół funkcjonuje jak sprawny organizm, w którym poszczególne indywidualności składają się na spójny, polifoniczny chorał. W grze aktorskiej pojawiają się prawdziwe perełki – pozornie drobne gesty, spojrzenia czy mikromimika – mocno podbudowane doskonale przepracowanymi emocjami.

Niech żyje życie. Rapsodia w Teatrze Nowym w Łodzi to spektakl mądry, powściągliwy i niezwykle potrzebny. W zaledwie siedemdziesięciominutowej formie twórcy połączyli teatr faktu z poetycką wrażliwością, dając donośny i dojrzały głos tym, których emocjonalne potrzeby bywają w przestrzeni publicznej przezroczyste. Przedstawienie zgrabnie wpisuje się w nurt teatru terapeutycznego i zaangażowanego społecznie. Przywraca odwagę istnienia osobom pomijanym ze względu na wiek, sprawność fizyczną, tożsamość czy preferencje, oddając im podmiotowość, ciało, emocje i pełne prawo do życia.

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

***

Niech żyje życie. Rapsodia
- Przemysław Pilarski


Teatr Nowy im. K. Dejmka w Łodzi
Premiera: 25 września 2026, Mała Scena


Realizatorzy:

Reżyseria: Tadeusz Kabicz
Scenografia i kostiumy: Mateusz Karolczuk
Reżyseria światła: Artur Wytrykus
Kompozytor: Szymon Sutor
Inspicjentka: Agnieszka Choińska


Obsada:

Maciej Bisiorek (Pingwinek)
Barbara Dembińska (Baba)
Jolanta Jackowska (Niewidzialna kobieta)
Gracjan Kielar (Niewidzialny mężczyzna)
Sławomir Sulej (Dziad)

Między swobodą a zadumą. Tansman i Lutosławski na otwarcie sezonu w Filharmonii Łódzkiej

 

Piątkowy wieczór (18 września) w Filharmonii Łódzkiej udowodnił, że muzyka to nie tylko zbiór nut, ale przede wszystkim fascynująca opowieść o ludzkich losach. Inauguracja sezonu 2026/2027, zamykająca jednocześnie drugą kadencję dyrektora artystycznego Pawła Przytockiego, zabrała nas w podróż śladami dwóch muzycznych gigantów XX wieku: Aleksandra Tansmana i Witolda Lutosławskiego. Zaproponowany repertuar okazał się spójną, choć pełną kontrastów narracją.

Pierwsza część wieczoru należała do Aleksandra Tansmana (1897–1986), urodzonego w Łodzi kompozytora i pianisty, który większość życia spędził na emigracji, głównie w Paryżu. Należał do ścisłej elity światowej awangardy. Przyjaźnił się m. in. z Maurice'em Ravelem, Igorem Strawińskim czy wreszcie – Charliem Chaplinem, który ułatwił mu uzyskanie w Stanach Zjednoczonych azylu po wybuchu II wojny światowej. Tansman, od dawna znany i doceniany na całym świecie, w Polsce nadal jest odkrywany. Podczas wczorajszego wieczoru usłyszeliśmy dwa utwory, które świetnie ilustrują ewolucję jego stylu.

Fot. Marcin Stępień – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Jako pierwszą usłyszeliśmy Symphonie de chambre (Symfonię kameralną). To zwięzła, zaledwie piętnastominutowa kompozycja o strukturze rygorystycznej, wręcz neoklasycznej. Rozpoczyna ją motoryczna, precyzyjna Toccata, po której następuje pełna lirycznego smutku Élégie. Całość wieńczy wirtuozerski Final. Fuga. To Tansman europejski – erudycyjny, ceniący klarowność formy i nawiązujący do mistrzów baroku, ale piszący językiem pełnym nowoczesnej harmonii. Orkiestra pod batutą Przytockiego świetnie oddała klarowność faktury tego utworu, łącząc motoryczną rytmikę z liryzmem.

W II Koncercie fortepianowym dostrzegamy Tansmana amerykańskiego. Kompozytor zadedykował to dzieło Chaplinowi – jest ono swoistą muzyczną biografią słynnego komika i dowodem na to, jak organicznie twórca asymilował nowe zjawiska kulturowe. W partyturze wyraźnie słychać wpływy jazzu i synkopowanych rytmów, które w tamtym czasie fascynowały Europę, a w Nowym Świecie stanowiły symbol wolności. Trzeba tu jednak zaznaczyć, że wprowadzenie elementu jazzowego nie miało charakteru dosłownej cytacji czy crossoveru, lecz było neoklasyczną stylizacją – przetworzeniem amerykańskiego idiomu rytmicznego przez filtr europejskiej erudycji i polskiej wrażliwości kompozytorskiej. Utwór tętni brawurą, nie tracąc przy tym klasycznej dyscypliny. Jako solista przy fortepianie zasiadł Jonathan Plowright – brytyjski pianista, absolwent Royal Academy of Music i wielki ambasador polskiej muzyki (od Chopina po Żeleńskiego i Melcera). Jego interpretacja była wirtuozerska, ale pozbawiona pustego popisu. Plowright idealnie zbalansował akademicką precyzję z jazzowym, niemal improwizowanym „luzem”, doskonale dialogując z łódzką orkiestrą.

Fot. Marcin Stępień – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Druga część wieczoru przyniosła zmianę ciężaru gatunkowego. Po iście amerykańskiej energii Tansmana nadszedł czas na Witolda Lutosławskiego (1913–1994) – kompozytora, który nie musiał emigrować, by jego muzyka stała się językiem uniwersalnym. Lutosławski, wywodzący się z ziemiańskiej rodziny, stał się jednym z najważniejszych twórców awangardy XX wieku. Słynął z niezwykłej elegancji, precyzji myślenia i innowacyjnego podejścia do dźwięku (twórca tzw. aleatoryzmu kontrolowanego). Orkiestra pod batutą Pawła Przytockiego wykonała jego IV Symfonię. To ostatnie wielkie dzieło w dorobku kompozytora, prawykonane w 1993 roku w Los Angeles.

Utwór stanowi esencję dojrzałego stylu Lutosławskiego, w którym po raz kolejny (i ostatni) sięgnął on po swoją ulubioną, dwuczęściową formę. Część pierwsza to rodzaj ekspresyjnego „przygotowania” – zbiór niezależnych, fascynujących epizodów dźwiękowych, które mają zaintrygować i wciągnąć słuchacza. Dopiero druga część przynosi właściwe rozwinięcie i główny ciężar emocjonalny. Muzyka ta jest niezwykle gęsta, refleksyjna, wręcz nostalgiczna. Łódzcy filharmonicy pod wodzą Przytockiego wykazali się tu niezwykłą wrażliwością barwową, pięknie budując kulminacje i pozwalając muzyce „oddychać” w momentach wyciszenia. Kontrola nad dynamiką i umiejętność budowania napięcia w długich, nakładających się na siebie planach dźwiękowych sprawiły, że muzyka wybrzmiała z należytą głębią i powagą.

To był wieczór dla mnie wysoce satysfakcjonujący. Zestawienie ekstrawertycznego, otwartego na świat Tansmana z introwertycznym, wpatrzonym w głąb siebie Lutosławskim dało nam, słuchaczom, pełen obraz tego, jak różnorodna i fascynująca potrafi być polska muzyka ubiegłego stulecia.

Fot. Marcin Stępień – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Marcin Stępień – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Marcin Stępień – z Archiwum Filharmonii Łódzkiej

***

Inauguracja sezonu Artystycznego 2026/2027

Filharmonia Łódzka

10 września 2026

Wykonawcy:

Jonathan Plowright – fortepian
Paweł Przytocki – dyrygent
Orkiestra Symfoniczna FŁ

Program:

Aleksander Tansman – Symphonie de chambre [15']Toccata
Élégie
Final. Fuga
Aleksander Tansman – II Koncert fortepianowy [25']Allegro risoluto
Scherzo
Lento
Finale
Witold Lutosławski – IV Symfonia [20']

Prowadzenie koncertu: Karol Furtak (Polskie Radio)

Na peryferiach kapitalizmu. Portret pokolenia w "Emigracji" w reż. Marcina Brzozowskiego

 

Przenoszenie literatury stricte internetowej na deski teatru tradycyjnego od zawsze przypomina stąpanie po cienkim lodzie. Krótkie, często groteskowe opowiadania kopiowane na forach i w mediach społecznościowych, z których wyrósł literacki fenomen Malcolma XD, rządzą się prawem szybkiej puenty, specyficznego slangu i narracji pierwszoosobowej – formą, która świetnie sprawdza się na ekranie smartfona, ale łatwo potrafi zgubić rytm w przestrzeni scenicznej. I szczerze mówiąc, z pewną obawą jechałam obejrzeć spektakl, który miał być adaptacją prozy tego gatunku.

Wystawiając „Emigrację” w adaptacji i reżyserii Marcina Brzozowskiego (premiera 19 czerwca 2026 roku na Małej Scenie), Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi podjął ryzyko artystyczne dużej miary. Reżyser musiał bowiem przetłumaczyć na język teatru powieść łotrzykowską XXI wieku, nie tracąc przy tym ani jej bezkompromisowego humoru, ani głębszego, socjologicznego tła. Efektem tego eksperymentu jest spektakl pulsujący współczesnym rytmem, który próbuje udowodnić, że proza zrodzona w sieci może stać się pełnoprawnym tworzywem dla ambitnego teatru zaangażowanego.

Fot. HAWA

Oś fabularna spektaklu wiernie podąża śladem powieściowej drogi młodego bohatera – Malcolma, który z prowincjonalnego polskiego miasteczka (słynącego głównie z kuriozalnych Dni Agrestu) wyrusza w podróż za chlebem do Londynu. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że struktura książki jest z natury epizodyczna, przypomina sznur luźno powiązanych ze sobą anegdot. W łódzkiej inscenizacji ta fragmentaryczność została jednak przekuta w atut. Spektakl zyskuje formę nowoczesnego moralitetu czy wręcz scenicznego rollercoastera – akcja pędzi naprzód, płynnie przenosząc nas z dusznego wnętrza międzynarodowego autokaru, przez parkingi tirów, aż po zatłoczone, wielokulturowe ulice brytyjskiej metropolii. Każdy z tych przystanków ma swoją unikalną gęstość i własny ciężar gatunkowy.

To, co w warstwie dramaturgicznej zasługuje na szczególną uwagę, to próba wyjścia poza czystą, komediową ilustrację tekstu. Reżyser z wyczuciem „zagląda pod kliszę” stereotypów narodowych i migracyjnych. Świetnie wyreżyserowane sceny z niemal dokumentalną czujnością chwytają prawdę o portretowanych środowiskach. Komizm zderzenia młodego Polaka z realiami londyńskich squatów, kurdyjskich imigrantów czy zachodnich intelektualistów nie służy tu jednak taniemu szyderstwu. Pod maską ironii i językowego przerysowania dramaturgia spektaklu buduje przestrzeń dla empatii. Świat przedstawiony w „Emigracji” okazuje się w równym stopniu zabawny, co bezwzględny, a losy bohaterów stają się trafnym, momentami gorzkim portretem pokolenia zmuszonego do szukania własnej tożsamości na peryferiach globalnego kapitalizmu. Scena z pola kapusty nie wzięła się znikąd, prawda?

Marcin Brzozowski jako reżyser stanął przed wyzwaniem sensownego zagospodarowania ograniczonej przestrzeni Małej Sceny i zamienienia jej w dynamiczne uniwersum podróży. Kluczem do sukcesu okazała się tu ascetyczna, ale bardzo funkcjonalna scenografia i wyraziste kostiumy Martyny Hernik. Przestrzeń nie jest dosłowna – transformuje na oczach widza z dusznego, klaustrofobicznego wnętrza autokaru w anonimowy parking dla tirów, a wreszcie w tętniący chaosem londyński squat.

Ta umowność sceniczna zyskała wsparcie w multimediach autorstwa Jana Michalskiego i Justyny Bielawy. Projekcje wideo i grafiki nie stanowią jedynie tła, ale stają się autonomicznym partnerem dla aktorów, świetnie oddając cyfrowy rodowód tekstu Malcolma XD i potęgując wrażenie przebodźcowania współczesną metropolią. Równie istotny jest ruch sceniczny przygotowany przez Zuzannę Kasprzyk. Choreografia ciał aktorów doskonale oddaje fizyczne zmęczenie drogą, komizm stłoczenia pasażerów w rejsowym autobusie czy transowy, momentami wręcz zwierzęcy rytm londyńskiej ulicy. To właśnie plastyka ruchu pomaga spoić te wszystkie epizody w sceniczną całość. Podobnie muzyka w łódzkiej realizacji „Emigracji” zasługuje na miano pełnoprawnego bohatera spektaklu. Kompozycje Kacpra STICHA Pawlickiego tworzą dźwiękową tkankę, która precyzyjnie buduje napięcie i dyktuje tempo kolejnych scen. Ścieżka dźwiękowa idealnie balansuje między klubowym pulsem Londynu a nostalgicznymi, rodzimymi brzmieniami.

Sukces tej inscenizacji w ogromnej mierze opiera się na zespołowości oraz niesamowitej sprawności transformacyjnej aktorów Teatru Nowego. Kreacje głównego bohatera (Malcolma) i jego kompana Stomila wymagają od młodych aktorów (Macieja Kobieli i gościnnie występującego Patryka Pietrzaka) nie tylko doskonałego timingu komediowego, ale też udźwignięcia podwójnej roli: zdystansowanego narratora i bezpośredniego uczestnika zdarzeń. Udaje im się utrzymać tę kruchą równowagę bez popadania w kabaretową manierę.

Jednak prawdziwym popisem aktorskiego rzemiosła są tu role epizodyczne. Barbara Dembińska i Mariusz Słupiński – moim zdaniem rewelacyjni w tym spektaklu – z lekkością żonglują kolejnymi wcieleniami. Przejścia od karykaturalnych postaci z polskiej prowincji, przez kultowego już tirowca Romana, aż po galerię osobliwości zamieszkujących londyńskie squaty, odbywają się na jednym wydechu. To aktorstwo precyzyjne, ostre w rysunku, celowo przerysowane, ale podbite psychologiczną prawdą. To sprawia, że żadna z postaci nie staje się pustą wydmuszką.

„Emigracja” w reżyserii Marcina Brzozowskiego to jedna z ciekawszych realizacji Teatru Nowego w Łodzi w sezonie 2026. Spektakl udowadnia, że współczesna literatura internetowa, traktowana dotąd przez wielu krytyków z przymrużeniem oka, w rękach sprawnego zespołu twórców może zyskać głęboki, sceniczny wymiar. Twórcom udało się uniknąć pułapki stworzenia prostej, ilustracyjnej adaptacji „pod publiczkę”. Zamiast tego zaoferowali widzom mądry, formalnie atrakcyjny teatr, który bawi do łez, ale też boleśnie punktuje nasze narodowe przywary i lęki. To propozycja obowiązkowa nie tylko dla fanów prozy Malcolma XD, ale przede wszystkim dla młodej widowni, która w teatrze szuka swojego języka, swoich problemów i swojego, nieskażonego patosem, odbicia w lustrze.

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

***

„Emigracja”
- Malcolm XD

Teatr Nowy i. K. Dejmka w Łodzi
Premiera: 19 czerwca 2026, Mała Scena

Realizatorzy:

  
Realizacja sceniczna i reżyseria: Marcin Brzozowski
Muzyka: Kacper STICH Pawlicki
Wykonanie utworów muzyczno-wokalnych: Patryk Pietrzak
Kostiumy: Martyna Hernik
Video: Jan Michalski
Grafiki w video: Justyna Bielawa
Ruch sceniczny: Zuzanna Kasprzyk
Konsultacje merytoryczne w zakresie kultury i zwyczajów kurdyjskich: Zihad Khalil
Asystent reżysera / inspicjent: Damian Libert


Obsada:

Barbara Dembińska
Maciej Kobiela
Paweł Kos
Mariusz Słupiński
Bartłomiej Kotwica (gościnnie)
Patryk Pietrzak (gościnnie)
Hanna Róża Sągolewska (gościnnie)

Triumf muzycznej logiki. Antoni Wit, Hyuk Lee i architektoniczny porządek brzmienia w Filharmonii Łódzkiej

 

W miniony piątek, 12 czerwca, łódzcy melomani mogli wysłuchać wyjątkowego koncertu symfonicznego, podczas którego żywa historia polskiej dyrygentury spotkała się z przyszłością światowej pianistyki.

Antoni Wit to w świecie muzyki poważnej postać pomnikowa, o ogromnym, nagrodzonym prestiżowymi laurami dorobku fonograficznym. Łódzki koncert miał dodatkowo wymiar symboliczny – to w tym mieście dyrygent zgłębiał tajniki swojego fachu pod kierunkiem Henryka Czyża. Wybór repertuaru był rygorystyczny i nieprzypadkowy. W pierwszej części zaprezentowano I Koncert fortepianowy Des-dur op. 10 oraz III Koncert fortepianowy C-dur op. 26 Siergieja Prokofiewa – warto przypomnieć, że komplet nagrań tych dzieł pod batutą Wita zdobył w 1993 roku prestiżowe Grand Prix du Disque – a w drugiej części zabrzmiała monumentalna V Symfonia c-moll op. 67 Ludwiga van Beethovena.

Fot. Marcin Stępień - z archiwum Filharmonii Łódzkiej

Solistą pierwszej części wieczoru był Hyuk Lee, południowokoreański, niezwykle utalentowany pianista, którego rozwój polska publiczność śledzi od czasu jego sukcesów w Konkursie Chopinowskim. Zrozumienie fenomenu tego młodego wirtuoza wymaga jednak spojrzenia poza jego bogate estradowe CV. Lee jest również utytułowanym szachistą, co znakomicie tłumaczy jego podejście do materii muzycznej – oparte na strategicznym planowaniu i rzeczowej kalkulacji, które doskonale korespondują z rygorem wielkich form symfonicznych.

Zestawienie doświadczenia Antoniego Wita z żywiołowością Hyuka Lee w utworach Prokofiewa przyniosło znakomite rezultaty. I Koncert Des-dur, utwór o niemal perkusyjnej naturze, wymaga żelaznej dyscypliny rytmicznej. Południowokoreański pianista rozegrał tę partię perfekcyjnie. W karkołomnych, szybkich pasażach uderzał w klawisze z taką dokładnością, że mimo ogromnego tempa i siły, każdy pojedynczy dźwięk pozostawał idealnie selektywny. To dowód na najwyższą próbę rzemiosła artysty. Przy potężnej dynamice i zawrotnym tempie niezwykle łatwo o akustyczne zamazanie faktury – wystarczy minimalny brak niezależności palców lub zbyt głębokie wciśnięcie prawego pedału. Lee – mimo ekstremalnych wymagań technicznych partytury – zachował tak idealną kontrolę nad mechanizmem instrumentu, iż słuchacz był w stanie bez trudu „wyizolować” uchem każdą graną przez niego nutę.

W III Koncercie C-dur na pierwszy plan wysunęła się praca całego zespołu. Antoni Wit narzucił wyraźne ramy rytmiczne, ale zamiast tłumić ekspresję solisty, stworzył mu bezkolizyjną przestrzeń do muzycznej wypowiedzi. Oszczędne gesty dyrygenta i czujne reakcje pianisty przełożyły się na elastyczną odpowiedź Orkiestry Symfonicznej FŁ, która doskonale wydobywała barwy partytury, zachowując idealny balans między partią solową a orkiestrowym tutti.

Zwieńczeniem wieczoru była V Symfonia c-moll op. 67 Ludwiga van Beethovena – arcydzieło o rewolucyjnej i niezwykle spójnej budowie. Konstrukcja tego utworu ma jasny cel dramaturgiczny: prowadzi słuchacza nieuchronną drogą od mroku i tragizmu w pierwszej części, aż po wielki, triumfalny finał. Geniusz Beethovena polega tu na niesamowitej oszczędności materiału. Cała ta potężna, czteroczęściowa struktura wyrasta bowiem z zaledwie jednego, słynnego motywu składającego się z czterech nut, powszechnie zwanego „motywem losu”. Tak skondensowana forma stawia przed muzykami i dyrygentem najwyższe wymagania warsztatowe. Od orkiestry wymaga ona idealnego zgrania rytmicznego – zwłaszcza w momentach nagłych, rwanych akcentów – oraz umiejętności błyskawicznego przechodzenia od niemal niesłyszalnego szeptu do potężnego brzmienia całego aparatu orkiestrowego.

Dla dyrygenta V Symfonia to z kolei wielki test z muzycznej logiki i wyczucia czasu. Musi on nie tylko zapanować nad zdradliwymi pauzami w pierwszej części czy utrzymać napięcie w mrocznym łączniku przed samym finałem. Jego najważniejszym zadaniem jest kontrolowanie energii całego aparatu wykonawczego. Dyrygent musi tak rozłożyć emocje w czasie, aby ostateczny punkt kulminacyjny zabrzmiał potężnie i naturalnie, a nie przedwcześnie lub chaotycznie. Interpretacja Antoniego Wita doskonale odpowiedziała na te rygorystyczne kryteria, cechując się klasycznymi proporcjami i powściągliwością. Dyrygent zrezygnował z nadmiernego patosu na rzecz uwydatnienia logicznej spójności dzieła. Prowadził narrację metodycznie, od słynnego motywu w Allegro con brio po finałowe rozwiązanie, przywracając „Symfonii losu” jej właściwy, filozoficzny ciężar.

Ten wyjątkowy wieczór stał się triumfem muzycznej logiki, gdzie drapieżny rytm i monumentalna forma zyskały idealnie czyste brzmienie. Wspólna interpretacja mistrza dyrygentury i wirtuoza o szachowej wyobraźni udowodniła łódzkiej widowni, że największa siła muzyki klasycznej tkwi w jej doskonałym, architektonicznym porządku.

Fot. Marcin Stępień - z archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Marcin Stępień - z archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Marcin Stępień - z archiwum Filharmonii Łódzkiej

Fot. Marcin Stępień - z archiwum Filharmonii Łódzkiej

***

"Symfonia losu według Antoniego Wita"

Filharmonia Łódzka im. A. Rubinsteina

12.06.2026

Wykonawcy:

Hyuk Lee – fortepian
Antoni Wit – dyrygent
Orkiestra Symfoniczna FŁ

Program:

Siergiej Prokofiew – I Koncert fortepianowy Des-dur op. 10 [15']
Siergiej Prokofiew – III Koncert fortepianowy C-dur op. 26 [35']

Andante – Allegro
Tema con variazioni
Allegro, ma non troppo

Ludwig van Beethoven – V Symfonia c-moll op. 67 [35']

Allegro con brio
Andante con moto
Scherzo: Allegro
Allegro - Presto

Prowadzenie koncertu: Agata Kwiecińska (Polskie Radio)

Największy luksus współczesności. Dekonstrukcja mitu sukcesu w spektaklu Marcina Libera

 

Zaburzenie chronologii, popkulturowe fantazmaty i estetyka wybiegu to niewątpliwie atuty najnowszej realizacji Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi. Reżyser Marcin Liber i autor tekstu Michał Kmiecik tworzą na scenie przestrzeń o charakterze strumienia świadomości – wielwymiarową i intrygującą. Zastosowane przez realizatorów środki wyrazu konsekwentnie służą obnażeniu iluzji, jaką karmi się przemysł kreatywny, co staje się doskonałym punktem wyjścia do dyskusji o tym, czym współcześnie jest luksus.

Fot. HAWA

Historia Arkadiusza Weremczuka to opowieść o spektakularnym awansie młodego, nikomu nieznanego chłopaka z polskiej prowincji na sam szczyt globalnego świata mody. Jako wizjoner z dyplomem elitarnej szkoły Central Saint Martins w Londynie śmiało łamał konwencje, a w jego odważnych kreacjach występowały największe ikony popkultury. Ten artystyczny triumf zderzył się jednak z drapieżnym biznesem – w wyniku toksycznych relacji z inwestorami twórca utracił prawa do autorskiej marki. Wypalony zawodowo i zmęczony wyzyskiem, musiał ogłosić symboliczną śmierć „Arkadiusa”, aby ostatecznie wyrwać się z niszczącego układu. Emigracja do Brazylii pozwoliła mu odzyskać artystyczną niezależność.

Paweł Paczesny w roli Arkadiusza nie odtwarza po prostu losów projektanta. Jego postać funkcjonuje na scenie niczym Bohater z „Kartoteki” Tadeusza Różewicza lub Billy Pilgrim z „Rzeźni numer pięć” Kurta Vonneguta – jest wyabstrahowana z chronologii zdarzeń i odbywa wewnętrzny dialog ze swoimi wspomnieniami. Główny bohater praktycznie nie schodzi ze sceny, znajdując się w stanie permanentnego psychicznego limbo. Paczesny znakomicie poradził sobie z tym wyzwaniem oraz z wielowymiarowością samej postaci. Trafnie zbalansował przerysowaną, kiczowatą estetykę świata mody z autentycznym, ludzkim dramatem wypalenia. Jego cierpienie i ostateczny bunt są dla widza w pełni wiarygodne – nie giną pod naporem widowiskowej formy. W tej onirycznej przestrzeni Arkadiusa nawiedzają fantazmaty: Alexander McQueen (Mateusz Czwartosz), Kate Moss, Anja Rubik i Matka Boska (te role grała Natalia Klepacka) oraz Coco Chanel i Isabella Blow (w tej podwójnej roli Katarzyna Cynke) a nawet Wuefista (Mikołaj Chroboczek). Nie są to jednak postaci historyczne, lecz spersonifikowane projekcje, lęki i aspiracje głównego bohatera. Na styku tych wyobrażeń dochodzi do głównego konfliktu dramatycznego – zderzenia jednostki z potężnym mitem sukcesu.

Forma spektaklu imituje pokaz high fashion, przejmując jego estetykę, by poddać ją krytycznej dekonstrukcji. Scenografia autorstwa Mirka Kaczmarka transformuje przestrzeń teatralną w modowy wybieg, który w połączeniu z przerysowanymi kostiumami (stworzonymi z udziałem Marii Mordarskiej) buduje świat pełen blichtru, ale i przytłaczającej sztuczności. Kluczową rolę w konstruowaniu tego dusznego, korporacyjnego uniwersum odgrywa ruch sceniczny. Choreografia duetu Hashimotowiksa wprowadza rytmikę rodem z klubowych parkietów, a ten fizyczny rygor zespołu aktorskiego – perfekcyjnie zsynchronizowany z mroczną, pulsującą muzyką HIROSZYMY – staje się metaforą nieustannego wyścigu i eksploatacji wpisanej w branżę. Ciało zostaje tu poddane dyktatowi formy i wtłoczone w ramy bezwzględnego kapitalizmu. Towarzyszący Paczesnemu aktorzy partnerują mu bezbłędnie – ich transformacje w popkulturowe ikony są niezwykle plastyczne. Swoim postaciom stopniowo nadają cechy ludzkie; dopiero w obliczu scenicznego cierpienia i samotności stają się oni ludźmi z krwi i kości. To bolesna diagnoza rynkowej machiny, o której na co dzień wolimy nie pamiętać.

W tej optyce wybieg przestaje być jedynie elementem scenografii; staje się fizyczną i strukturalną osią mitycznej podróży bohatera. Dla chłopaka z Parczewa wejście w tę oślepiającą, stroboskopową przestrzeń oznacza przekroczenie progu i obietnicę absolutnej wolności twórczej oraz społecznego awansu. Jednak klasyczny heros, który zazwyczaj mierzy się z potworami, by zdobyć mądrość, tutaj trafia w tryby drapieżnego rynku. Narzucona przez ruch sceniczny powtarzalność sezonów i konieczność ciągłego dostarczania nowości zamieniają wybieg w rodzaj korporacyjnej bieżni. Bohater zostaje zmuszony do nieustannego biegu, który go wyczerpuje i napędza wyłącznie machinę zysku inwestorów.

Tradycyjny pokaz mody wieńczy triumfalne wyjście projektanta, lecz w dramaturgii Libera ta chwila zostaje przewrotnie odwrócona. Oklaski i popkulturowe ikony zaczynają Arkadiusa dusić, a mityczny „eliksir” sukcesu czy uznania okazuje się zejściem do podziemi. Bohater uświadamia sobie, że nagrodą za przejście tej drogi jest całkowita utrata siebie i zniewolenie. Skoro linearna struktura wybiegu jest w pełni kontrolowana przez system, jedynym sposobem na wygraną staje się odmowa dalszego marszu. Fizyczne i metaforyczne zejście z wybiegu w ciemność przypieczętowuje kryzys tożsamościowy, stając się zarazem jedynym warunkiem ocalenia i odrodzenia poza układem.

Przedstawiona historia nie jest zatem opowieścią o upadku, lecz o radykalnym odzyskiwaniu sprawczości. W przemyśle high fashion talent rzadko pozostaje autonomiczny – tożsamość „Arkadius” padła ofiarą skrajnej komodyfikacji, stając się własnością korporacyjną, w której udziały posiadali zewnętrzni inwestorzy. Kiedy rynkowy dyktat zderzył się z ludzką wytrzymałością, doszło do głębokiej alienacji. Wypalenie zawodowe bohatera zyskuje wymiar systemowy: kapitalizm pożera twórcę, zmieniając go w produkt zawłaszczony przez biznes. Odwołując się do koncepcji Arnolda van Gennepa czy Victora Turnera, ten stan można zinterpretować jako rytuał przejścia. Destrukcja dawnego, sformatowanego „ja” okazuje się radykalnym narzędziem obronnym, niezbędnym do uratowania psychiki przed destrukcją. Odrzucając narzucony status, bohater udowadnia, że największym luksusem we współczesnym świecie nie jest utrzymanie się na szczycie, lecz przywilej świadomego wypisania się z systemu.

Brawo!

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

Fot. HAWA

***

„Arkadius is dead”
- Michał Kmiecik


Teatr im. St. Jaracza w Łodzi
Prapremiera: 30.05.2026, Duża Scena


Realizatorzy:


REŻYSERIA Marcin Liber
SCENOGRAFIA, KOSTIUMY, ŚWIATŁO, PROJEKCJE Mirek Kaczmarek
KOSTIUMY Maria Mordarska
CHOREOGRAFIA Hashimotowiksa
MUZYKA Hiroszyma
INSPICJENTKA, SUFLERKA Marta Baraszkiewicz
REALIZATORZY ŚWIATŁA Julita Głażewska-Gmach, Tomasz Gmach
REALIZATORZY DŹWIĘKU Michał Pietrzak, Sebastian Torzewski


Obsada:


Paweł Paczesny - Arkadius
Mikołaj Chroboczek -Wuefista
Mariusz Siudziński - MrMan, Waldemar
Natalia Klepacka - Anja Rubik, Matka Boska, Dziennikarka, Kate Moss, StageManager
Łukasz Stawowczyk - Aspirant, Make up artist, Doktor Nauk Ekonomicznych
Mateusz Czwartosz - Alexander McQueen
Katarzyna Cynke - Isabella Blow, Coco Chanel

Hiroszyma live

oraz modelki i modele:

Laura Adamska, Kamila Biedrzycka, Maria Błęka, Ilary Controllo, Sonia Galanciak, Laura Jurewicz, Julia Komisarczyk, Marta Mańka,Alicja Pietkiewicz, Katarzyna Regulska, Katarzyna Świder, Bartosz Bartkowski, Mikołaj Bielnicki-Job, Wiktor Walczak, Jegor Zhuchko.